Back

ⓘ Posteljica




Posteljica
                                     

ⓘ Posteljica

Posteljica ili placenta je organ izgrađen od tkiva majke i embrionalnog tkiva koji funkcioniše samo u toku intrauterinog razvića.

                                     

1. Implantacija i placentalna barijera

Embrionalni omotači sisara fetalne membrane nastaju vrlo rano jer se životni procesi ploda vrše preko krvotoka majke.

Oplođenje jajne ćelije sisara odigrava se u jajovodu, gde počinje i brazdanje i vrši se do obrazovanja blastocista. Blastocist, zatim, ulazi u matericu i prčvrsti se za njen zid, što se naziva implantacija implantatio = usađivanje. Horionske resice različitih grupa sisara prodiru do različitih slojeva materice. Kod evoluciono starijih samo naležu na epitel zida materice, dok kod čoveka prodiru u krvne sudove tako da su utopljene u krvi majke.

Između krvotoka majke i krvotoka resica embriona postoji opna tzv. placentalna barijera, koja sprečava mešanje krvi majke i embriona. Placentalna barijera se ponaša kao polupropustljiva opna. Mali molekuli prolaze kroz nju difuzijom – ka plodu prolaze H 2 O i O 2, a u obrnutom pravcu CO 2 i ureja. Isto važi za soli i monosaharide. Prolaz složenih molekula, kakvi su vitamini, hormoni, antitela, vrši se pinocitozom.

Izvesni patogeni organizmi i virusi mogu da prođu kroz placentalnu barijeru i zaraze plod. Tako prodiru izazivači sifilisa, virusi – uzročnici raznih vrsta boginja rubeola, varičela virusi, HIV virus. Lekovi, takođe mogu da prolaze kroz barijeru i dovedu do oštećenja ploda. Najpoznatiji takav lek je talidomid, koji je 50-ih godina prošlog veka, prepisivan trudnicama kao blago sredstvo za smirenje, a u toku 10 narednih godina doveo je do rađanja 10-12 000 dece sa teškim oštećenjima pa je povučen iz upotrebe. Faktori koji izazivaju oštećenja, nakaznost, ploda nazivaju se teratogeni faktori terata=nakaza.

                                     

2. Građa i uloge placente

Placenta je, dakle, organ izgrađen od materinskog tkiva zid materice i embrionalnog tkiva horionske resice koji funkcioniše samo u toku intrauterinog razvića. Krv iz posteljice odlazi u embrion preko pupčane vene, a vraća se u placentu preko pupčanih arterija. Osnovne uloge ovog organa su:

  • ishrana embriona i razmena gasova;
  • lučenje hormona: estrogenih i progesterona, važnih za održavanje trudnoće kod čoveka.
  • odstranjivanje štetnih i nepotrebnih materija;
  • zaštita;
                                     

3. Tipovi placente

Prema rasporedu horionskih resica, razlikuju se sledeći tipovi placenti:

  • kotiledonarna – resice su grupisane u vidu rozete kotiledona između kojih su delovi glatkog horiona kod goveda;
  • diskoidalna – resice obrazuju jedan disk kod čoveka.
  • difuzna – resice su razbacane po celoj površini horiona kod svinja;
  • bidiskoidalna – resice su ograničene na dva predela oblika diska, a ostali delovi horiona su glatki kod majmuna;
  • zonalna - resice su raspoređene u vidu pojasa kod psa;

Prema delu embrionalnog tkiva koje učestvuje u izgradnji placente, razlikuju se dva tipa:

  • horio-vitelinska – u izgradnji učestvuje onaj deo horiona koji je sa unutrašnje strane obložen žumancetnom kesom, sa vitelinskom mrežom krvnih sudova kod nekih torbara;
  • horio-alantoiska – veza se uspostavlja preko horiona obloženog alantoisom, čiji krvni sudovi učestvuju u transportu materija kod svih placentalnih sisara.

Prema stepenu uspostavljene veze između horiona i materice razlikuju se tri tipa placente:

  • endotelio-horijalna – resice prodiru duboko u matericu i dolaze u kontakt sa endotelom kapilara; stepen uspostavljene veze je veći nego u prethodnom tipukod zveri;
  • hemo-horijalna – to je stepen uspostavljene veze najveći; resice prodiru još dublje ulazeći u kapilare pa su utopljene u krvi majke kod primata i čoveka.
  • epitelo-horijalna – gde je stepen uspostavljene veze najmanji; horionske resice samo naležu na epitel materice; u materici se obrazuju udubljenja u koje zalaze resice; prilikom porođaja se resice izvuku iz tih udubljenja kao ruka iz rukavice tako da nema oštećenja zida ni krvarenja kod svih torbara i kopitara;

Kod epitelo-horijalne placente resice se na porođaju izvlače iz udubljenja ostavljajući površinu zida materice neozleđenom, pa se ta placenta naziva adecidualna.

Kod druga dva tipa placenti, pri porođaju se odbacuje ne samo embrionalni deo placente već i deo zida materice koji je učestvovao u izgradnji placente. Na zidu materice ostaje rana i javlja se krvarenje. Ta placenta se naziva decidualna.



                                     

4. Literatura

  • Popović, S: Embriologija čoveka, Dečje novine, Beograd, 1990
  • Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija. naučna knjiga, Beograd, 1986
  • Pantić, V: Embriologija, Naučna knjiga, Beograd, 1989
  • Hale. W, G, Morgham, J, P: Školska enciklopedija biologije, Knjiga-komerc, Beograd
  • Ćurčić, B: Razviće životinja, Naučna knjiga, Beograd, 1990.
  • Švob, T. i suradnici:Osnove opće i humane genetike, Školska knjiga, Zagreb, 1990.
                                     
  • Činioci porođaja su: Porođajni objekt Porođajni objekt je dijete pa zatim posteljica sa ovojima. Od početka porođaja se dijete svojim držanjem prilagođava
  • kože. CCL27 je izražen u brojnim tkivima, među kojima su gonade, timus, posteljica i koža. On ispoljava svoje hemotaksne efekte vezivanjem za hemokinski
  • frondosum Tako, dakle posteljica nastaje iz resičastog horiona i decidue basalis. Monohorionski su oni koji dijele istu posteljicu odnosno horion. Javljaju
  • Viši sisavci Eutheria još se nazivaju plodvaši plodva - posteljica ili placentalni sisavci su podrazred sisavaca. Ostali podrazredi su prasisavci
  • trudnoće rastući embrion nakon koncepcije i kasnije sincitiotrofoblast deo posteljice Humani horionski gonadotropi je glikoprotein koji se sastoji od 244
  • izražen prvenstveno u centralnom nervnom sistemu, pankreasu, testisima, i posteljici Jüppner H 1994 Molecular cloning and characterization of a parathyroid
  • Tromboksanski receptor je protein na površini ćelija u endotelu krvnih sudova i posteljice koji interaguje sa eikozanoidnim lipidom tromboksanom. On je G - protein
  • izražen u tkivu pluća i jetre, ali je isto tako bio nađen u koštanoj srži i posteljici On je takođe izražen u nekim ćelijskim linijama mijeloidnog porekla.
  • FSH hormone izlučuje anteriorna hipofiza, dok se hCG i eCG izlučuju iz posteljice Gonadotropin se ponekad skaćeno obeležava sa Gn. Parhar, Ishwar S. 2002
  • perifernim krvnim leukocitima, jetri, tankim crevima, srcu, slezini, posteljici bubrezima, grudnoj žlezdi i testisima. VPAC1 je receptor za neuropeptid
  • je na primer nađen u lecitinu. Njega takođe koriste nematode i ljudske posteljice kao posttranslacionu modifikaciju kojom se potiskuje imunski respons domaćina

Users also searched:

...