Back

ⓘ Jevreji u Bosni i Hercegovini



                                               

Jevreji u Narodnooslobodilačkoj borbi

Mnogi jugoslovenski Jevreji aktivno su učestvovali u Narodnooslobodilačkoj borbi Jugoslavije, od 1941. do 1945. godine. Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije, Jevreji su bili pod snažnim udarom rasističkih zakona, koji su primenjivani u Trećem rajhu i drugim okupiranim zemljama Evrope. Te "protivjevrejske mere" su imale za cilj ekonomsko, psihičko i fizičko uništenje Jevreja, odnosno konačno "rešenje jevrejskog pitanja". Nacistički genocid na Jevrejima u Jugoslaviji počeo je septembra 1941. godine, a u njemu su pored okupatora učestvovali ustaški režim u tzv. Nezavisnoj Državi Hrvatskoj p ...

                                               

Jevreji

Jevreji ili Židovi su narod koji je raspršen u Europi i po svijetu. Nema pouzdanih podataka o vremenu i razlozima doseljavanja u Europu, a povijesni izvori ih spominju od antičkih vremena. Bili su izloženi čestim progonima od kojih je najveći bio Holokaust. U 20. stoljeću, a osobito poslije drugog svjetskog rata naseljavaju se u Palestini gdje osnivaju državu Izrael.

                                               

Moni Finci

Moni Finci bio je poznati bosansko-hercegovački kulturni i javni radnik, muzeolog i publicista. Bio je jedan od osnivača i prvih direktora Bosna-filma, dugogodišnji direktor Muzeja revolucije, te učesnik antifastičkog pokreta i NOB-a od samih početaka. Objavio je niz publikacija o Jevrejima Bosne i Hercegovine, o radničkom pokretu i historiji Narodnooslobodilačke borbe u Drugom svjetskom ratu, književno-memoarske tekstove i prikaze, a pisao je i scenarije za film.

                                               

Muhamed Nezirović

Muhamed Nezirović je bio bosanskohercegovački lingvist i diplomata. Posebno je poznat po radovima o jeziku sefardskih jevreja.

                                               

Ustanak u Jugoslaviji 1941.

Ustanak u okupiranoj Jugoslaviji podigla je jula 1941. godine Komunistička partija Jugoslavije protiv osovinske okupacije Jugoslavije. Ustanke, u početku mahom u srpskim krajevima, organizovali su komunisti, sem u Hercegovini, gde su borbe počele spontano još juna 1941. kao vid životne samoodbrane Srba od ustaških pokolja. Spontani faktor odlučujuće je delovao i na ustanke Srba u Hrvatskoj i Bosni jula 1941. godine vidi ustanak u NDH. Ustanak u Crnoj Gori je izbio iznenadno i silovito, nasuprot postupnosti ustanka u Srbiji. Naspram ekstremno nacional-šovinističke politike svih zaraćenih st ...

                                               

1555

U Engleskoj čartirana Moskovska kompanija za trgovinu sa Rusijom. Orlando di Lasso objavio prvu knjigu madrigala. Petar Hektorović beleži Ribanje i ribarsko prigovaranje objavljeno 1568. Po predanju gorela pravoslavna crkva u Sarajevu. Prvo izdanje Nostradamusovih "Proročanstava" Prema Pečevijevom svedočenju, oko 962. A. H. 1554-55 otvoreni prvi kafići u Carigradu i Evropi. Ivan Grozni prihvatio molbu Hilandaraca da bude njihov zaštitnik i darodavac. Rustem-paša Opuković je ponovo veliki vezir do smrti 1561. Ludovico Beccadelli nadbiskup Dubrovnika 1555-64.

                                               

Drugi svjetski rat u Jugoslaviji

Drugi svjetski rat na području Jugoslavije je formalno počeo napadom njemačkih i italijanskih snaga na Kraljevinu Jugoslaviju 6.4. 1941., a završio 15.5. 1945. s kapitulacijom osovinskih snaga na Balkanu. Prije tog datuma su neprijateljstva na teritoriji Istre i primorja formalno započela 10.6. 1940. kada je fašistička Italija objavila rat Velikoj Britaniji i Francuskoj, a stvarno dan prije aprilskog rata napadom njemačkih snaga na garnizon Jugoslavenske vojske kod Đerdapa, a nakon 15.5. 1945. su bilježeni manji okršaji jugoslavenskih snaga sigurnosti s ostacima poraženih četničkih i ustaš ...

                                               

Četnička ideologija

Četnička ideologija ili ravnogorska ideologija se odnosi na ideologiju koju su zastupali pripadnici Jugoslovenske vojske u otadžbini, poznatiji kao Dražini četnici, tokom drugog svetskog rata. Zvanična ideologija Jugoslovenske vojske u otadžbini je bila obnova demokratske Jugoslavije, ali se zapovestima, depešama i govorima njenih prvaka otkriva etnička isključivost, šovinizam, antisemitizam i slično. Oko Mihailovića su se nalazili ideolozi Srpskog kulturnog kluba, koji su razradili osnovne postavke. Četnička ideologija našla je svoje tumače u Stevanu Moljeviću, Dragiši Vasiću, D. Stranjak ...

                                               

Savez jevrejskih opština Jugoslavije

Savez jevrejskih opština Jugoslavije, je bila organizovana zajednica Jevreja, čiji je cilj za vrijeme postojanja bio da omogući život i kontinuitet jevrejske zajednice na području Jugoslavije, zaštiti njen identitet i neguje jevrejsku tradiciju i kulturu.

                                               

7. 5.

1960. - Leonid Brežnjev na mestu predsednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR zamenio maršala Klimenta Vorošilova. 1954. - Vijetnamske trupe potukle Francuze kod Dijen Bijen Fua, čime je okončana francuska dominacija u Indokini. 1945. - Drugi svetski rat: Nemačka potpisala dokument o bezuslovnoj kapitulaciji u Drugom svetskom ratu. Dokument u Remsu potpisali feldmaršal Jodl u ime Vermahta i general-pukovnik Bedel Smit u ime američkih i britanskih snaga. Francuski i sovjetski oficiri bili svedoci. Dokument o okončanju rata potpisan 9. maja u Berlinu. 1727. - Na osnovu dekreta ruske carice ...

                                               

23. 5.

1618. - Pobunom Čeha u Pragu protiv habzburškog cara Ferdinanda II počeo Tridesetogodišnji rat. 1999. -. 1915. - Italija objavila rat Austro-Ugarskoj, napuštajući neutralnost u Prvom svetskom ratu. 1971. - U zemljotresu koji je razorio grad Bingol u istočnoj Turskoj poginulo najmanje 1.000 ljudi. 1939. - Parlament Velike Britanije usvojio plan o stvaranju nezavisne palestinske države do 1949, a u kojoj bi zajedno živeli Arapi i Jevreji. Avioni NATO "grafitnim" bombama izazvali nestanak struje u gotovo celoj Srbiji. Kandidat Socijaldemokratske partije Johanes Rau izabran za predsednika Nema ...

                                               

Јеврејска гробља у Београду

У Београду је у прошлости постојало више јеврејских гробаља. У оквиру комплекса Новог гробља данас се налазе Ашкенаско гробље, настало 1876. године, издвајањем посебне парцеле за припаднике друге вере и Сефардско гробље, настало 1888. године куповином плаца преко пута Новог гробља, и његовим проширивањем 1925. на Ново јеврејско гробље. Земунско јеврејско гробље је једно од најстаријих у Србији. Прва сахрањивања на њему су забележена у периоду оснивања земунске јеврејске општине 1740. године. Место познато као Троструки сурдук на Лединама, данас на Новом Београду, где је у јесен 1941. годин ...

Jevreji u Bosni i Hercegovini
                                     

ⓘ Jevreji u Bosni i Hercegovini

Jevreji su se kao etnička vjerska zajednica u BiH pojavili nakon progona iz Španije krajem 15. vijeka, kada su tražeći utočište došli u Bosnu.

Jevrejska zajednica se održala do današnjih dana, iako u znatno manjem broju negdje oko 1.000 bosanskih Jevreja danas živi u Bosni i Hercegovini. Veliki broj Jevreja u gradskim sredinama BiH se utopio u lokalno stanovništvo islamiziranjem, a značajan dio je nestao u pogromima tokom Drugog svjetskog rata danas u Tuzli stoji spomenik "Suza" posvećen tim dešavanjima. Prema procjenama, u Bosni i Hercegovini je od 14 000 Židova do kraja rata pobijeno njih 12 000. Jedan dio Jevreja je nakon rata kao svoj novi dom odabrao Izrael. O dugotrajnom prisustvu Jevreja u BiH svjedoče i stara i nova sinagoga u Sarajevu, Tuzli, Zenici i Doboju; kao i Jevrejska groblja u Sarajevu i Tuzli, koji su danas više historijski spomenici nego funkcionalne cjeline. Također su postojala dva groblja u Banjoj Luci, kao i četiri sinagoge.

Od današnjih bh. političara jevrejskog porijekla, najpoznatiji je Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Sven Alkalaj, iz Stranke za BiH, kojem su politički predstavnici Bošnjaka ustupili mjesto u Vijeću ministara. Prema postojećim ustavnim rješenjima, osporenim presudama Evropskog suda pravde, samo tzv. konstitutivni narodi, tj. Bošnjaci, Srbi i Hrvati, obavezno imaju etničke predstavnike u Vijeću ministara na bazi pariteta, dok ostalim građanima zemlje to pravo je uskraćeno.

                                     

1. Poznati bosanskohercegovački Jevreji

  • Vanja Albahari - glumac
  • Moric Levi- nadrabin
  • Sanda Smital - Akademski slikar
  • Ivan Ceresnjes - arhitekta i bivši predsjednik bosanskohercegovačke jevrejske zajednice 1992-1996.
  • Eli Tauber - historičar i publicist
  • Kalmi Baruh - hispanolog
  • Kalmi Baruh - pisac
  • Isak Samokovlija - književnik i ljekar
  • Sven Alkalaj - bh. političar, Ministar vanjskih poslova BiH
  • Flory Jagoda - kompozitorka i pjevačica Ladino pjesama
  • Emerik Blum - Osnivač Energoinvesta i gradonačelnik Sarajeva 1981-1983.
  • Oskar Danon - Svjetski poznati kompozitor i dirigent
  • Daniel Ozmo - umjetnik
  • Jakob Finci - političar i predsjednik jevrejske zajednice u Bosni i Hercegovini
  • Hilde Zaloscer - svjetski-poznata profesorica Egiptologije i Koptologije
  • Ernest Grin - Akademik, profesor, doktor medicine, dobitnik nagrade AVNOJ, član ANU BiH-a od osnivanja do smrti, član eksperata Svjetske zdravstvene organizacije, osnivač je nekoliko medicinskih ustanova poslije Drugog svjetskog rata
  • David Elazar - Izraelski general, bivši komandant generalštaba vojske Izraela
  • Ranko Rihtman - kompozitor i muzičar
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →