Back

ⓘ Embriogeneza




Embriogeneza
                                     

ⓘ Embriogeneza

Embriogeneza, proces oblikovanja i razvoja zametka. Ovaj izraz označava rane stadije prenatalnog razvića, dok plod i fetalni razvoj opisuju kasnije stadije.

Embriogeneza počinje oplodnjom jajne ćelije spermatozoidom. Pritom nastaje diploidna ćelija zigota, koja prolazi kroz mitotičke deobe, ali bez rasta i diferencijacije ćelije proces poznat kao brazdanje.

                                     

1. Oplodnja i zigota

Jajna je ćelija uvek asimetrična. Sastoji se od animalnog pola kasnije ektoderma i mezoderma i vegetativnog pola kasnije endoderma. Pokrivena je različitim zaštitnim ovojnicama. Prva ovojnica, koja je povezana sa ćelijskom membranom jajeta, sastoji se od glikoproteina i poznata je pod nazivom membrana vitellina kod sisara zona pellucida.

Oplodnja stapanje je muških i ženskih gameta. Oplođenu ćeliju nazivamo zigotom. Zavisno od životinjske vrsti oplodnja može biti vanjska ili unutarnja.

                                     

2. Brazdanje i morula

Brazdanje je niz brzih mitotičkh deobi oplođene jajne ćelije, ali bez rasta i diferencijacije nastalih ćelija. Nakon barem četiri početne deobe nastaje nakupina od šesnaest ćelija koju zovemo morula. Ćelije koje nastaju brazdanjem sve do stadija blastule nazivaju se blastomerama. Zavisno od količine žumanca u jajetu brazdanje može biti holoblastično totalno ili meroblastično parcijalno.

Holoblastično brazdanje javlja se kod životinja s malom količinom žumanca u jajetu, kao što su čovjek i drugi sisari koji uzimaju hranu od majke preko posteljice ili mleka, koje može biti izlučeno iz tobolca kod tobolčara. S druge strane, meroblastično brazdanje javlja se kod životinja čije jaje ima više žumanca npr. ptice i gmizavci.

Kod amniota ćelije morule su ispočetka zbijene, ali se kasnije raspoređuju po vanjskom ili rubnom području, trofoblastu, koji ne pridonosi oblikovanju pravog zametka i embrioblastu, iz kojeg nastaje zametak. Između trofoblasta i dela embrioblasta skuplja se tečnost i tako se morula pretvara u blastodermalni mehurić. Embrioblast ostaje u dodiru trofoblastom na jednom delu ćelije koji se naziva embrionalni pol, jer ukazuje na mesto gde će se zametak ubuduće razvijati.

                                     

3. Nastanak gastrule

Tokom gastrulacije ćelije migriraju iz unutarnjeg dela blastule, zatim oblikuju dva zametna listića. Zametak se tokom ovog procesa zove gastrula. Zametni se listići nazivaju ektoderm, mezoderm i endoderm. Kod diploblastičnih životinja npr. žarnjaka i rebraša postoje samo ektoderm i endoderm.

                                     

4. Somitogeneza

Somitogeneza je proces u kojem nastaju primitivni segmenti, somiti, koji se diferenciraju u skeletne mišiće, kralješke i dermis kod svih kralježnjaka. Somitogeneza započinje nastankom somitomera u paraksijalnom mezodermu. Iz somitomera nastaju parovi somita identični po izgledu, ali koji tvore različite strukture zavisno od anteroposteriorne ose npr. prsni pršljenovi imaju rebra, dok ih slabinski pršljenovi nemaju. Somiti imaju jedinstvene položaje duž ose, a pretpostavlja se da na to deluju homeotički geni.

Krajem druge nedelje trudnoće počinje poprečna segmentacija paraksijalnog mezoderma i nastaju somiti najčešće kockastog oblika. Oni zauzimaju dobar deo zatiljnog područja glave. Svaki somit ima središnju šupljinu miocel, koju kasnije ispunjavaju angularne i vretenaste stanice. Somiti su položeni odmah ispod endoderma na lateralnom delu neuralne cevi i svitka i povezani su s lateralnim mezodermom preko intermedijarnog mezoderma. Somiti trupa dele se na: 8 vratnih, 12 prsnih, 5 slabinskih, 5 križnih i od 5 do 8 repnih. Onih u zatiljnom delu glave najčešće ima četiri. Kod sisara somiti se nalaze samo u zatiljnom delu glave, a kod nižih kralježnjaka ima ih još devet u prednjem delu glave.



                                     

5. Napomene

  • ↑ Campbell, Neil A.; Reece, Jane B.; Biology Benjamin Cummings, Pearson Education Inc. 2002.
  • ↑ What is a cell? 2004. A Science Primer: A Basic Introduction to the Science Underlying NCBI Resources. NCBI.
                                     
  • možda čak i pre implantacije. Plodovi odbačeni u ovom ranom periodu embriogeneze na stupnju blastocista odstranjuju se prvom narednom menstruacijom
  • razvoja. Dio je razvojne biologije. Oblikovanje i razvoj zametka naziva se embriogeneza To je znanstvena disciplina unutar biologije, koja istražuje rast i
  • različita tipa ćelija, što priprema blastocist za gastrulaciju. Klicin list Embriogeneza Hall J. E., Guyton A. C. 2006 Textbook of medical physiology, 11th
  • dvoorionski. Ovo stanje može se pojaviti kod bilo kojih višestrukih rođenja. Embriogeneza Amnion Amnioti Hadžiselimović R. 2005 Bioantropologija Biodiverzitet
  • regulisan, neuralno - specifični gen koji ima nepoznatu ulogu u ranoj embriogenezi Hadjantonakis AK, Sheward WJ, Harmar AJ, de Galan L, Hoovers JM, Little
  • učestvuje u ženskom menstrualnom ciklusu, trudnoći pomaže gestaciju i embriogenezu ćoveka i drugih vrsta. Progesteron pripada progestogenskoj klasi hormona
  • u prenosu informacija, održavanju strukture tkiva, migraciji ćelija, embriogenezi proliferaciji kancer odbrani od virusa i bakterija, pamćenju. Kadherini
  • rasta. Genetika miša je ustanovila da je ova kinaza važna u: korektnoj embriogenezi keratinocit migraciji, T ćelijskoj citokinskoj produkciji i B ćelijskoj
  • ćelija, uticaj na koštani metabolizam, kaheksiju, neuronski razvoj, embriogenezu i inflamacija. Za p53 regulisani LIF je bilo pokazano da omogućava implantaciju
  • snažno podržavaju normalne uloge retinoida u oformljavanju kičmenjačke embriogeneze putem Hox gena. Retinoinska kiselina može nastati putem oksidacije u
  • splajsovanja gena. CXCL12 izaziva potentnu hemotaksu limfocita. Tokom embriogeneze on usmerava migraciju hematopoetskih ćelija i formiranje velikih krvnih
  • primjenjuje se nekoliko distinktivnih kriterija. Osnovna diferencijalna odlika embriogeneze jedno i dvojajnih blizanaca je njihovo razviće u jednoj, odnosno dvije

Users also searched:

...