Back

ⓘ Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina



                                               

Socijalistička partija Srbije

Socijalistička partija Srbije je politička stranka u Srbiji, nominalno lijevog, odnosno socijalističkog predznaka. Osnovana je 17.7. 1990. ujedinjenjem tadašnjeg Saveza komunista Srbije i Socijalističkog saveza radnog naroda Srbije. Jedan od njenih prvih vođa bio je Slobodan Milošević, koji je kao njen kandidat pobijedio i na prvim demokratskim izborima 1990. SPS je na vlasti bila od 1990. do 2000. godine, i taj period su obilježili raspad SFRJ,ratovi u Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, međunarodne sankcije protiv tadašnje SRJ i rat na Kosmetu. Zbog toga je SPS zajedno sa svojim vođom često ...

                                               

Predsjedništvo SFRJ

Predsjedništvo Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije bilo je kolektivni organ koji je imao funkciju poglavara SFRJ. Ustanovljeno je godine 1970. amandmanima na tadašnji Ustav, a potvrđeno i novim Ustavom od 1974. godine. U periodu od 1970. do 1974. se sastojalo od 23 člana - po 3 iz svake republike, 2 iz svake pokrajine i predsjednika Tita. Ustavom iz 1974. Tito je postao doživotni predsjednik, a Predsjedništvo je dobilo 9 članova - po 1 iz svake republike i pokrajine, te jedan predstavnik Centralnog komiteta SKJ. Ustavnim amandmanima iz 1988. godine, SKJ je izgubio svog člana u ...

                                               

Jugovizija

Jugovizija je bio naziv za takmičenje za pesmu koja će predstavljati Jugoslaviju na Evroviziji. Jugoslavija je učestvovala na takmičenju pesme Evrovizije 27 puta, sve od 1961. godine, pa do 1992. godine, izostala je samo 1977, 1978, 1979, 1980, i 1985. godine. Tokom ovih godina, na Jugoviziji su pobeđivali muzičari iz skoro svih šest socijalističkih republika od kojih se sastojala Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija. Na Jugoviziji su pesme izvodili umetnici iz Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Makedonije, Slovenije, Srbije i Crne Gore. Izvođači iz Hrvatske su bili najuspešniji na ...

                                               

Praznici u socijalističkoj Jugoslaviji

praznici u socijalističkoj Jugoslaviji. Jugoslavenskim zakonima određeni su državni, republički i drugi praznici. Iako regulirani posebnim zakonima, religijski praznici nisu službeno obilježavani do 1991.

                                               

Primorska banovina

Primorska banovina je bila banovina Kraljevine Jugoslavije od 1929. do 1939. godine. Ova banovina se nalazila na većem području Dalamcije, odnosno današnje Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Administrativni centar Primorske banovine je bio Split. Banovina je dobila ime po tome što cijelom svojom zapadnom granicom otvorena ka Jadranskom moru, odnosno, bila je najveća primorska banovina. 1939. godine, Primorksa banovina je udružena, zajedno sa Savskom banovinom i manjim dijelovima susjednih banovina u Hrvatsku banovinu. 1941. godine, u Drugom svjetskom ratu, Sile osovine su okupirale područje P ...

                                               

Proširenje članstva Ujedinjenih nacija

Ujedinjene nacije osnovane su 24. oktobra 1945. godine ratifikacijom Povelje Ujedinjenih nacija od strane pet stalnih članica Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija i većine drugih inicijalnih potpisnica. Ukupno se 51 zemlja originalna članica pridružila organizaciji u prvoj godini. 50 njih na konferenciji 26. juna 1945. u San Franciscu, dok je Poljska koja je bila odsutna sa konferencije 26. juna potpisala povelju 15. oktobra 1945. Do kraja decembra 2016. broj članica Ujedinjenih nacija povećao se originalnih 51 na 193 države. Demokratska Federativna Jugoslavija bila je jedna od osnivačica ...

                                               

Franjo Tuđman

Franjo Tuđman, jugoslavenski i hrvatski general, povjesničar i političar. U gotovo 60 godina dugoj karijeri prošao je put od partizanskog komesara i najmlađeg generala JNA do hrvatskog nacionalista i prvog predsjednika nezavisne Republike Hrvatske.

                                               

Srbi

Srbi su južnoslovenski narod koji pretežno živi na Balkanskom poluostrvu i u Panonskoj niziji: u Srbiji, gde čini oko 84% stanovništva, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori gde ih ima oko 41%. U manjem broju, Srba ima i u Hrvatskoj, Mađarskoj, Rumuniji, Makedoniji i Albaniji, kao i u raznim zemljama u dijaspori. Srbi su većinom pravoslavne veroispovesti.

                                               

Donji Kraji

Donji Kraji ili Dolnji kraji bili su srednjovjekovna mala regija na sjeverozapadu današnje Bosne i Hercegovine. Pod tim imenom se prvi put spominju u Buli Bele IV, od 20. jula 1244. u kojoj su dodijeljena neka vlasništva za "biskupa Bosne", imenujući teritorije: . Također su spomenuti i 1332., u povelji Stjepana II Kotromanića, Bana Bosne, a Donji Kraji su bili i jedna od imenovanih zemalja u kasnijim posjedima bosanskih kraljeva, kao što je Hrvoje Vukčić Hrvatinić. Vjekoslav Klajić je lahko preveo sve nazive iz ovog zapisa, osim Olfölda. Tragajući za dijelovima Bosne koji nisu pokriveni p ...

                                               

Ratovi u bivšoj Jugoslaviji

Ratovi na tlu Jugoslavije, odnosno Jugoslavenski nacionalistički ratovi, Postjugoslavenski ratovi, Ratovi raspadanja Jugoslavije, Ratovi za jugoslavensko nasljeđe ili Bratoubilački rat je zajednički naziv za sve oružane sukobe na teritoriji Jugoslavije koji su svoj uzrok imali u nacionalističkim ideologijama ili koincidirali s raspadom te države 1991. U stranoj literaturi se za njih ponekad koristi izraz balkanski ratovi, zbog čega je Mischa Glenny uveo naziv "Treći balkanski rat" ne bi li ih razlikovao od balkanskih ratova koji su prethodili prvom svjetskom ratu. Objektiva povijesna, soci ...

                                               

Nova Ljubljanska banka

Nova Ljubljanska banka s sjedištem u Ljubljani je bila jedna od najvećih banaka Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, a po njenom raspadu postala je predmet bezbroj kontroverzi pošto je osnovana banka pod svojim sadašnjim imenom u koju je prenesena imovina Ljubljanske banke, dok su obaveze prema štedišama iz bivše Jugoslavije ostale u "staroj banki". Trenutačno je Nova Ljubljanska banka ponovno u financijskim problemima tako da joj je Republika Slovenija pružila financijsku pomoć od 320 miliona evra 2012. godine

                                               

Komunistička partija (Srbija)

Ne treba mešati sa Komunističkim pokretom Srbije Komunistička partija je parlamentarna politička partija u Republici Srbiji. Na vanrednim parlamentarnim izborima 2016. godine, nastupila je u okviru koalicije Socijalističke partije Srbije-Jedinstvene Srbije i dobila je jedno poslaničko mesto.

Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina
                                     

ⓘ Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina

Bosna i Hercegovina, federalna jedinica Socijalističke Federativne Republike Juoslavije. Utemeljena je 25.11. 1943. godine na prvom zasjedanju ZAVNOBiH-a u Mrkonjić Gradu. Od 1945 N.R. Bosna i Hercegovina do 1963,od te godine S.R.Bosna i Hercegovina do 1992.

Glavni grad SR Bosne i Hercegovine je Sarajevo. Konstitutivni narodi su: Muslimani,Srbi i Hrvati.Ostali su imali status manjinskih nacionalnih zajednica,kao što su Ukrajinci,Rusini,Poljaci,Jevreji i Romi.

Spadala je među srednje razvijene jugoslovenske republike. Po privrednom razvoju iza nje je bila SR Makedonija, i S.R.Crna Gora. Bila je treća po veličini poslije SR Srbije i SR Hrvatske.

                                     

1. Historija

Na dan 28. 4. 1945. godine na zasjedanju ZAVNOBiH-a je imenovana narodna vlada Bosne i Hercegovine. Po AVNOJ-skim dogovorima i jugoslavenskim ustavima definisana kao srpska, hrvatska i muslimanska bošnjačka zajednička teritorija, nedjeljiva po principima historijskih činjenica postojanja bosanske teritorije definisana je S.R. Bosna i Hercegovina kao jedna od 6 sastavnih federalnih jedinica socijalističke Jugoslavije pod nazivom Narodna Republika Bosna i Hercegovina, a kasnije Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina. Priznata je kao najrazličitija republika u okviru bivše Jugoslavije. Imala je svoj specifikum jer je u svom sastavu imala tri glavna slavenska naroda i ostale svoje građane. Josip Broz Tito je često naglašavao da je "Bosna nedjeljiva te da je ona isto i srpska i hrvatska i muslimanska".

Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina je jedinstven dio bosanskohercegovačke historije. Jugoslavenski komunistički slogan "bratstvo i jedinstvo" uistinu je ujedinio multietničku Bosnu i Hercegovinu i u njoj stvorio jedinstven sustav kulturne, socijalne, etničke i vjerske tolerancije. Zbog svoje centralne geografske pozicije u sklopu Jugoslavenske federacije, poslijeratna Bosna i Hercegovina je označena kao baza za razvijanje vojne obrane. To je značilo veliku koncentraciju Jugoslovenske narodne armije i razvoj namjenske industrije. Nekoliko godina nakon završetka Drugog svjetskog rata kreće se sa obnovom i izgradnjom razorene zemlje, grade se nove željezničke pruge, ceste, tvornice i hidroelektrane. Dolazi do ubrzanog razvoja industrije, posebice, metalurške, namjenske,mašinske,prehrambene,tekstilne,proizvodnje lijekova,izgradnje elektro energetskog sistema,hidrocentrala,novih gradova i tvornica,škola i visokoškolskih ustanova,bolnica,domova zdravlja,uspostava sistema zdravstvene i socijalne zaštite za cjelokupno stanovništvo.Čitav taj ubrzani privredni i prometni razvoj znači širenje postojećih gradova te nastanak novih, kao i porast broja stanovnika.u urbanim sredinama,te velike migracije iz ruralnih sredina. Važnost SR Bosne i Hercegovine u SFRJ i svijetu potvrđena je i izborom Sarajeva za domaćina Zimske Olimpijade 1984.

Potkraj 1988. godine, počinje se urušavati ustavni poredak u Jugoslaviji. U novembru 1990. na prvim višestranačkim izborima pobijedile su tri najveće nacionalne stranke: Stranka demokratske akcije, Srpska demokratska stranka i Hrvatska demokratska zajednica. U oktobru 1991. godine Bosna i Hercegovina izglasava suverenost, da bi potom uslijedio i referendum za nezavisnost u februaru 1992. godine. Nakon proglašenja nezavisnosti i međunarodnog priznanja BiH u aprilu 1992. godine je izbio rat.

                                     

2. Politika

Bosna i Hercegovina je u peridou od 1945. do 1992. godine po svojm ustrojstvu bila socijalistička republika te je bila federalna jedinica Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Utemeljena je 25.11. 1943. godine na drugom zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu.

Predsjedništvo Bosne i Hercegovine u tadašnjem socijalističkom sistemu je brojalo 9 članova, da bi, nakon prvih višestranačkih izbora u novembru 1990. godine, imalo sedam članova; po dva člana iz bošnjačkog, srpskog i hrvatskog naroda, te jednog člana iz reda ostalih. Jedan član Predsjedništva je bio Predsjednik Predsjedništva.

Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine je bilo zakonodavno tijelo Bosne i Hercegovine koje je donosilo odluke i zakone o unutrašnjoj i vanjskoj politici SRBiH, koja se morala slagati sa politikom i zakonima SFRJ.

Vlada SR Bosne i Hercegovine je bila organ izvršne vlasti Bosne i Hercegovine koji vrši svoja prava i dužnosti u skladu sa Ustavom SFRJ i Ustavom SRBiH, zakonima i drugim propisima SFRJ i SRBiH.

                                     

2.1. Politika Državni čelnici

  • Predsjednici ZAVNOBiH-a
  • Vojislav Kecmanović 25.11. 1943 - 26.4. 1945
  • Vojislav Kecmanović 26.4. 1945 - novembar 1946.
  • Đuro Pucar novembar 1946 - septembar 1948-
  • Vlado Segrt septembar 1948 - mart 1953.
  • Predsjednik Prezidijuma Narodne Skupštine
  • Džemal Bijedić 1967 - 1971
  • Hamdija Pozderac 1971 - maj 1974
  • Ratomir Dugonjić jun 1963 - 1967
  • Predsjednici Narodne skupštine
  • Đuro Pucar decembar 1953 - jun 1963.
  • Ratomir Dugonjić maj 1974 - april 1978.
  • Nikola Filipović april 1988 - april 1989
  • Predsjednici Predsjedništva
  • Milanko Renovica 26.4. 1984 - 26.4. 1985
  • Branko Mikulić april 1982 - 26.4. 1984.
  • Mato Andrić april 1987 - april 1988
  • Munir Mesihović 26.4. 1985 - april 1987
  • Raif Dizdarević april 1978 - april 1982.
  • Obrad Piljak april 1989 - 20.12. 1990.


                                     

2.2. Politika Šefovi vlade

  • Rodoljub Čolaković 7.3. 1945 - 27.4. 1945
  • Premijer Bosne i Hercegovine dio jugoslavenskog kabineta
  • Rodoljub Čolaković 27.4. 1945 - septembar 1948
  • Premijeri
  • Đuro Pucar septembar 1948 - mart 1953
  • Gojko Ubiparip 28.4. 1984 - april 1986
  • Predsjednici Izvršnog vijeća
  • Dragutin Kosovac 1969 - april 1974
  • Rudi Kolak 1965 - 1967
  • Đuro Pucar mart 1953 - decembar 1953
  • Josip Lovrenović april 1986 - april 1988
  • Seid Maglajlija 28.4. 1982 - 28.4. 1984
  • Branko Mikulić 1967 - 1969
  • Osman Karabegović 1956 - 1963
  • Milanko Renovica april 1974 - 28.4. 1982
  • Marko Ceranić april 1988 - 20.12. 1990
  • Avdo Humo decembar 1953 - 1956
  • Hasan Brkić 1963 - 1965
                                     

2.3. Politika Administrativna podjela

Glavni grad je bio Sarajevo, a republika se sastojala od 109 opština.

  • ostale opštine u SR Bosni i Hercegovini, bile su: Banovići, Banja Luka, Bijeljina, Bileća, Bihać, Bosanska Gradiška danas Gradiška, Bosanska Dubica danas Kozarska Dubica, Bosanska Krupa, Bosanski Brod, Bosanski Novi danas Novi Grad, Bosanski Petrovac, Bosanski Šamac danas Šamac, Bosansko Grahovo, Bratunac, Breza, Brčko, Bugojno, Busovača, Vareš, Velika Kladuša, Visoko, Vitez, Višegrad, Vlasenica, Gacko, Glamoč, Goražde, Gornji Vakuf danas Gornji Vakuf-Uskoplje, Gradačac, Gračanica, Grude, Derventa, Doboj, Donji Vakuf, Drvar samo na popisu iz 1981. godine zvao se Titov Drvar, Žepče, Živinice, Zavidovići, Zvornik, Zenica, Jablanica, Jajce, Kakanj, Kalesija, Kalinovik, Kiseljak, Kladanj, Ključ, Konjic, Kotor Varoš, Kreševo, Kupres, Laktaši, Livno, Lopare, Lukavac, Ljubinje, Ljubuški, Maglaj, Modriča, Mostar, Mrkonjić Grad, Nevesinje, Neum, Novi Travnik samo na popisu iz 1981. godine zvao se Pucarevo, Olovo, Orašje, Odžak, Posušje, Prijedor, Prnjavor, Prozor, Rogatica, Rudo, Sanski Most, Skender Vakuf danas Kneževo, Sokolac, Srbac, Srebrenik, Srebrenica, Stolac, Teslić, Tešanj, Tomislavgrad od popisa 1991. godine, prije toga zvao se Duvno, Travnik, Trebinje, Tuzla, Ugljevik, Fojnica, Foča, Han Pijesak, Cazin, Čajniče, Čapljina, Čelinac, Čitluk, Šekovići, Šipovo i Široki Brijeg od popisa 1991. godine, prije toga zvao se Lištica.
  • Grad Sarajevo 10 opština: Vogošća, Ilijaš, Ilidža, Novi Grad, Novo Sarajevo, Pale, Stari Grad, Trnovo, Hadžići i Centar.
                                     

3. Geografija

Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina je bila smještena na jugoistoku Evrope, u zapadnom dijelu Balkana, u okviru Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Ukupna površina republike je bila 51.129 km².

SR Bosna i Hercegovina se sastojala od dvije geografske i historijske cjeline: većeg bosanskog dijela na sjeveru oko 42.000 km² i manjeg hecegovačkog na jugu. Bosna je mahom planinska pokrajina, a isto se odnosi i na Hercegovinu, s tom razlikom da je riječ o različitim karakterima tla.

Na sjeveru se planinsko područje spušta u lagano-brežuljkasto područje Posavine, odnosne dalje pretvara u Panonsku nizinu. Dinarski dijelovi Bosne prostiru se od zapada ka istoku. Hercegovinu čine planinska visoka i jadranska niska Hercegovina, koja užim pojasom između Neuma i poluotoka Klek izbija i na Jadransko more. Značajna su i polja, odnosno zaravni, koje se pružaju duž najvećih bosanskih rijeka, od juga ka sjeveru, odnosno u slučaju Neretve od sjevera ka jugu.

13.60% površine SR Bosne i Hercegovine je bila plodna zemlja, a 2.96% zemlje se upotrebljavalo za poljoprivredu, dok 83.44% zemlje za ostalo. Neki prirodni resursi SR Bosne i Hercegovine su ugalj, željezo, boksit, mangan, drvo, bakar, hrom, cink, i hidropotencijal. Najviši vrh SR Bosne i Hercegovine je bio "Maglić" 2.386 m, dok najniži dio republike je bio pored mora. Rijetki zemljotresi su bili jedina ozbiljna prirodna opasnost u SR Bosni i Hercegovini.

Klima SR Bosne i Hercegovine je bila umjereno kontinentalna sa toplim ljetima i hladnim zimama. Područja sa velikom nadmorskom visinom imaju kratka hladna ljeta i duge žestoke zime. Primorje zemlje ima blage kišovite zime.



                                     

4. Privreda

Uz Makedoniju, Bosna i Hercegovina je bila srednje razvijena republika u SFRJ. Poljoprivreda je uglavnom bila u privatnim rukama, posjedi su bili dopunski izvor prihoda vlasnicima, u smislu proizvodnje hrane za tržište S.R.Bosne i Hercegovine,te jedan dio i za međurepubličko tržište. Najveći broj radnika radio je u industriji,koja je bila jaka,profitabilna,i izvozno orijentirana,što je republici i jugoslaviji u cjelini,donosilo ogroman prihod u Milijardama USD$.Firme iz S.R.Bosne i Hercegovine,u tom periodu,60,ih,70ih i 80ih,ih,imala su direktnu ili posrednu suradnju,sa svjetskim brend kompanijama,kao što su Coca -Cola od 1975,SKF Sweden od 1967,Wolswagen od 1972 TAS -sarajevo,Famos Sarajevo suradnja sa Daimler Benc,FDS Sarajevo sa Philip Morisom,Holliday inn Sarajevo.itd.U to doba bio je jak i građevinski sektor,firme kao što su Vranica,Hidrogradnja,Unioninvest i druge,koje su izvodile radove u stranim zemljama.U tom smislu vrijedno je i spomenuti i Energoinvest,jedna od u svijetu priznatih kompanija, iz oblasti projektovanja i izgradnje elektroenergetskih objekata u zemlji i inostranstvu,sa godišnjim prihodom od blizu 2 Milijarde USD$,zatim UNIS PRETIS,iz oblasti namjensko komercijalne i civilne proizvodnje,za strana tržišta,sa višestrukom paletom proizvoda,koji su rađeni po međunarodnim standardima i sa godišnjim prihodom od 1.5 Milijardi USD$.RMK Zenica iz oblasti metalurške proizvodnje i sa godišnjim prihodom od 1.2 Milijarde USD$.BNT Novi Travnik Namjenska industrija,sa godišnjim prihodom od 1 Milijardu USD$,Soko Mostar Namjenska industrija.itd. Nezaposlenost u to doba se kretala oko 6 % na prosječnom godišnjem nivou.

                                     

4.1. Privreda Industrijska razvijesnot

Industrijska razvijenost S.R.Bosne i Hercegovine veoma jaka u odnosu na Jugoslovenski nivo. Istovremeno, razvijenost Sarajeva iznosila je oko 300% što je preko 9 puta više od državne razine. Grad Banja Luka bila je 98.7% što je 3 puta iznad prosjeka BiH. Metalurška industrija, namjenska industrija,građevinski sektor,tekstilna industrija,prehrambena industrija, proizvodnja mašina,vozila, letjelica,proizvodnja električne energije,farmaceutska industrija donosila je najviše prihoda. Neki dijelovi zemlje su imali izuzetno visok prosjek industrijske razvijenosti, a Sarajevo je pak važilo za jedan od najrazvijenijih gradova u SFRJ.

                                     

5. Stanovništvo

1948.

Na prvom popisu stanovništva u socijalističkoj Jugoslaviji 1948. godine, SR Bosna i Hercegovina je imala 2.565.283 stanovnika. Od toga broja, Srba je bilo 1.067.728 ili 41.60 % od sveukupnog stanovništva, Nacionalno neopredjeljenih, Muslimana Bošnjaka bilo je 890.094 ili 34.70 %, Hrvata je bilo 580.790 ili 22.60 %.,Jugoslavena, zatim nacionalnih manjina bilo 26.671 ili 1.00 %.

1953.

Na popisu stanovništva iz 1953. godine, SR Bosna i Hercegovina je imala 2.847.790 stanovnika. Od toga broja, Srba je bilo 1.264.371 ili 44.40 % od svukupnog stanovništva, Nacionalno neopredjeljenih Muslimana Bošnjaka bilo je 891.800 ili 31.30 %, Hrvata je bilo 654.229 ili 23.00 %.Jugoslavena, nacionalnih manjina bilo je 30.027 ili 1.30 %.

1991.

Prema popisu stanovništva iz 1991 u BiH je živjelo 1.902.956 Bošnjaka 43.47% 1.366.104 Srba 31.21%.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →