Back

ⓘ Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju Sarajevo



                                               

Genetička informacija

Genetička informacija je skup bioloških uputstava koja su zapisana u redoslijedu baza u molekulama DNK. Namijenjana je sintezi regulatornih i gradivnih bjelančevina u ćelijama. Budući da regulatorne i strukturne bjelančevine određuju sve bitne elemente građe i funkcije svakog organizma, genetička informacija regulira sveukupna svojstva endo- i egzofenotipa, tj. fenotipa u cjelini. To se podjednako odnosi na molekulsku, ćelijsku, histološku i individualnu razinu. Kao i svaka pisana informacija, i genetička ima odgovarajuća slova baza, riječi triplet i rečenice sekvenca tripleta, koji rezult ...

                                               

Genetička analiza

Genetička analiza obuhvata sveukupnie procese istraživanja u naučnim oblastiama koje uključuju genetiku i molekulsku biologiju. Postoji veliki broj izbor specijalnih i usmjerenih aplikacija genetičke analize koje se također smatraju njenim dijelovima, oblicima i razinama. Osnovi sistema genetičke analize se u suštini nalaze u općoj genetici. U genetici čovjeka, polazna istraživanja uključuju identifikaciju gena i naslijedivost pojedinih bolesti i poremećaja, ali srodne ili šire analize se mogu realizirati i u svim drugim oblastima specijalne genetike. Ovakva istraživanja se izvode stoljeći ...

                                               

Mendelovska genetika egzofenotipa čovjeka

Mendelovska genetika egzofenotipskih svojstava čovjeka se bavi samo osobinama iz domena kvalitativne varijacije i/ili onim kvantitativnim svojstvima koja se mogu opisati u arbitrarnim kategorijama, kao što su to bili Mendelove sorte niskog i visokog graška. Prema tome ova oblast klasične genetike obuvata samo ona svojstva koja se ponašaju po modelu monogenskog nasljeđivanja Prema modelu Mendelovskog nasljeđivanja, ako dijete, bar od jednog roditelja dobije dominantni alel, imat će dominantnu fenotipsku varijantu posmatrane osobine. Samo oni koji su dobili recesivni alel od oba roditelja is ...

                                               

Oligonukleotid

Oligonukleotidi su kratki, jednostruki polulanci DNK ili RNK, molekule koje imaju širok spektar primjene u genetičkom testiranju, istraživanjuima u oblasti primjene rekombinantne DNK i forenzici. U laboratorijama se obično je u pripravljaju u procesu solidne faze hemijske sinteze, a male sekvence nukleinskih kiselina mogu biti proizvedene u bilo kojoj varijanti ciljanog određenog redoslijeda nukleotida. Zato su od vitalnog značaja za "sintezu veštačkih gena, polimeraznu lančanu reakciju, DNK, kloniranje za izgradnju molekulskih bibliotekam, kao i fluorescentnu in situ hibridizaciju, za pri ...

                                               

Nasleđivanje (biologija)

Nasljeđivanje – u genetici – je pojam koji označava pojavu ili proces prenošenja genetičke informacije sa roditelja na potomstvo, u nizu sukcesivnih generacija. Relativo je rašireno, a pogrešno, viđenje da se nasljeđuju osobine, jer je odavno jasno da se nasljeđuju geni, koji se zatim, u potomstvu ispoljavaju ovisno o heritabilnosti, a u interakciji sa vanjskim i unutarćelijskim okruženjem. To se podjednako odnosi na bespolno i/ili spolnu reprodukciju. To je proces u kojem je potomstvo ćelija ili organizama stiče ili se predisponira za ispoljavanje svojstava svojih roditelja ćelija ili org ...

                                               

Mutant (genetika)

Mutant, u biologiji, a specijalno genetici, je nova genetička osobina organizma ili nekoliko novih genetičkih karaktera koji su rezultat mutacija. Za pojavu mutanta ponekad je dovoljna promjena samo jednog para nukleotida u sekvenci DNK nekog gena, hromosoma, ali se dešavaju i promjene cijelog genoma. Prirodna pojava genetičke mutacije je sastavni dio procesa evolucije. Studija mutanata je sastavni dio biologije i razumijevanje da mutacija u genu može uspostaviti njegovu normalnu ali novu varijantu funkcije za održavanje homeostaze.

                                               

Ploidija

Ploidija je pojam koji obuhvata stanje brojnosti kompleta genoma u hromosomskoj garnituri. Ploidije jedara gameta je haploidija jer sadrži samo jedan genom, t.j. jednostruki hromosomski set, što se označava kao n. Sljedstveno tome, spajanjem gameta sa po jednim genomom nastaju diploidne tjelesne ćelije, tj. diploidija. Pojava tri i više haploidnih garnitura u ćeliji je poliploidija, koja može biti: heksaploidija", a zabilježene su i triploidija, oktoploidija i više razine ploidije. pentaploidija i tetraploidija, septaploidija, Veći kompleti hromosomskih garnitura od diploidnih triplioddni ...

                                               

Bazni par

Bazni parovi ili parovi baza, koji se formiraju između specifičnih nukleobaza su gradivni blokovi dvostrukog heliksa DNK, a učestvuju i u strukturi RNK. Diktirajući specifične obrasce vodikovih veza, Watson-Crickovih parova: adenin – timin) A – T. guanin – citozin G – C i omogućavaju DNK molekuli održavanje redovne spiralne strukture koja suptilno zavisi od nukleotidnih sekvenci. Komplementarna priroda ove strukture zasnovane na uparivanju pruža sigurnosnu kopiju svih genetičkih informacija kodiranih u strukturi DNK. Redovna struktura i samoobnovljivost podataka u DNK, čine je pogodnom za ...

                                               

Hromosomska inverzija

Inverzija je hromosomski rearanžman u kojem se jedan segment hromosoma potpunu preokrene za 180 stepeni. Javlja se kada jednostruki hromosom prelomi i preuređuje unutar sostvene strukture. Inverzija ima dva tipa: paracentrični i pericentrični. Paracentrična inverzija ne uključujue centromeru i oba loma se javljaju u jednom kraku hromosoma. Pericentrična inverzija uključuje centromere pa su lomovi u oba njegova kraka. Citogenetičke tehnike mogu otkriti inverzije ili se inverzija može se utvrditi na osnovu genetičke analize. Ipak, u većini vrsta male inverzije ostaju neopažene. Kod insekatae ...

                                               

Hemidezmosom

Hemidesmosomi se nalaze između nekih epitelih ćelija i njihove bazalne lamine. Izgledaju kao polovine dezmosoma i vezuju ćeliju za njenu bazalnu laminu. Za razliku od dezmosoma kod kojih u pričvršćujući plak ulaze kadherini kod hemidezmosoma su to integrini, proteini koji služe kao receptori za laminin i kolagen tipa IV. S druge strane, dezmosomi su međućelijske veze u međućelijskom prostoru, sastavljene od filamenata koji, u homogenomm rasporedu obrazuju strukturu zvanu međućelijski cement. Sa citosolne strane, na membrane naliježu tzv. dezmosomske kružne ploče, promjera 0.1 - 0.5 nm, deb ...

                                               

Nonsens supresija

Besmislena supresija, poznatija kao nonsens supresija, je tip suzbijanja efekata nonsens kodona na termonaciju polipeptidnog lanca i djelomične ili potpune obnove normalnog fenotipa. U tom slučaju, nonsens kodoni mogu djelovati kao smisleni kodoni. Ova supresija može nastati zbog prisustva nonsens supresorskog gena ili hemijskog supresora kao što su 5-fluor-uracil 5FU ili streptomicin). Ako je, naprimjer, nonsens triplet UAA, onda se 5-fluoro-uracil zamjenjuje sa U, pa iRNK FUAA može očitati kao CAA, tj. smisleni kodon. Ovo neće dozvoliti nastavak translacije jer će tRNK prepoznati zamjenu ...

                                               

Dezmosom

Dezmosom je kružna formacija na vanjskoj površini plazmaleme koja je povezana sa istom takvom na površini susjednih ćelija. Sa unutrašnje strane plazmaleme se nalazi pričvršćujući plak za kojeg se vežu intermedijarni filamenti, koji prave petlju sa intermedijarnim filamentom suprotne strane i ponove se vežu za plak. Time omogućavaju snažnu adheziju susjednih ćelija. Kako se da primijetiti, dezmosomi se nalazi na pojedinim dijelovima bočne strane ćelije i omoužavaju da se sila pritiska ravnomjerno rasporedi. Dezmosomi su međućelijske veze u međućelijskom prostoru, sastavljene od filamenata ...

Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju Sarajevo
                                     

ⓘ Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju Sarajevo

Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, poznat i po skraćenici INGEB, javna je bosanskohercegovačka naučna ustanova, članica Univerziteta u Sarajevu. Afilijacijski je centar Međunarodnog centra za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, koji je osnovan kao specijalni projekat UN organizacije za industrijski razvoj Osnovan je pod nazivom: "Centar za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju" 1988. godine uz podršku Vlade SR BiH, ANUBiH i velikih bosanskohercegovačkih privrednih sistema. Aktom osnivanja, povjerena mu je funkcija kreatora i nosioca sveukupnog naučnog i stručnog rada u razvoju genetičkog inženjerstva i na njemu bazirane biotehnologije u BiH. Odgovarajućim zakonskim aktom, Skupština RBiH je 1993, početkom rata u BiH, preuzela pravo osnivača ove institucije, a kasnije, 1999, pravo osnivača INGEB-a preuzeo je Kanton Sarajevo

                                     

1. Historija

Biotehnologiju na bazi genetičkog inženjerstva, kao jednu od tri najpropulzivnije komponente tekućeg naučno-tehnološkog napretka, nadležni državni organi su svojevremeno uvrstili u prioritete Strategije i Programa naučno-tehnološkog razvoja BiH. Kao najracionalnija forma otjelovljenja usvojene istraživačke orijentacije, u tadašnjem sistemu finansiranja nauke, osnovana je institucija - nosilac razvoja ove oblasti u BiH: Centar za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju 1988., a u okviru realizacije Društvenog cilja VI. U periodu od 1988-91. obezbijeđena su krucijalna sredstva za nabavku i instaliranje kapitalne opreme. Paralelno je tekao i proces integrisanja kadrovskih, tehničkih i drugih bitnih potencijala za uspješan i efikasan rad Centra u skladu sa definisanim programskim ciljevima i dugoročnim projekcijama istraživanja u pripadajućim oblastima nauke i tehnologije.

Rat u Bosni i Hercegovini je izazvao teško sagledive posljedice i u razvoju genetičkog inženjerstva i na njemu bazirane biotehnologije kako materijalno, tako i kadrovski. U ratnim uvjetima, poduzet je niz aktivnosti na očuvanju organizaciono-funkcionalnog integriteta Centra, osposobljavanju za rad u ratnim uvjetima te stvaranju osnovnih uvjeta za što uspješniji nastavak djelovanja u poratnom periodu. Odgovarajućim zakonskim aktom Službeni list RBiH 4/93, Skupština RBiH je 1993. preuzela pravo osnivača ove institucije i odredila joj status javne naučne ustanove" Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, Sarajevo”. Kasnije je Zakonom o visokom obrazovanju, pravo osnivača Instituta kao" javne ustanove koja će djelovati u okviru Univerziteta u Sarajevu” preuzeo Kanton Sarajevo 1999. Nakon završetka rata, značajna vlastita i druga međunarodna sredstva, investirana su u adaptaciju prostorija Instituta koji se do 2007. godine nalazio u Ulici Kemalbegova 10. Nakon potpisivanja Memoranduma o razumijevanju sa Međunarodnom komisijom za nestale osobe ICMP, međunarodna zajednica je u adaptaciju prostora i nabavku visokosofisticirane opreme uložila preko 1.050.000 $. Kao partnerska institucija ICMP-u, INGEB je značajno doprinio utemeljenju i razvoju projekta Identifikacije žrtava rata u BiH, a u Institutu je realizirano i prvo profiliranje skeletnih ostataka koje je rezultiralo uspješnom identifikacijom. Od 2004, ICMP samostalno nastavlja aktivnosti na identifikaciji žrtava rata, dok se u Institutu, na bazi stečenih iskustava, nastavlja realizacija započetih ali i novih naučno-istraživačkih projekata u oblasti DNK analize kao i ostalih oblasti molekularne genetike, genetičkog inženjerstva, citogenetike, bioinformatike te humane i populacione genetike. Razvija i respektabilnu izdavačku djelatnost u pripadujućim naučnoistraživačkim oblastima. Te aktivnosti se organizuju u saradnji sa brojnim institucijama Univerziteta u Sarajevu, ali i sa uglednim međunarodnim centrima. Istovremeno, Institut kadrovski, prostorno i infrastrukturno učestvuje u realizaciji dodiplomske i postdiplomske nastave iz oblasti genetike na Univerzitetu u Sarajevu, Međunarodnom univerzitetu u Sarajevu i na Unverzitetu Burch. U Institutu su 2005. oformljene posebne laboratorije, kao organizaciono-funkcionalne jedinice specifičnog istraživačkog i ekspertnog profila. Kadrovski i materijalni kapaciteti pojedinih laboratorija su se fleksibilno mijenjali i prilagođavali dolazećim potrebama i mogućnostima i zahtjevima tekućih naučno-istraživačkih aktivnosti.

Otvaranjem procesa denacionalizacije i privatizacije ispostavilo se da je Katolički Školski Centar izvorni vlasnik zgrade u kojoj je smješten Institut, što je nametnulo problem njegovog izmještanja sa početne lokacije. U julu 2007. Institut se privremeno smjestio u iznajmljeni prostor, da bi se konačni, namjenski smještaj ostvario januara 2012. u Kampusu Univerziteta u Sarajevu, a zahvaljujući podršci Rektorata UNSA i nadležnog ministarstva Kantona Sarajevo. Ovim činom su riješeni dugogodišnji problemi prostornog smještaja i statusa Instituta, čime su stvorene realne osnove za uspješno ostvarivanje dugoročnih projekcija razvoja i povjerenih osnivačkih funkcija u pripadajućim naučnim oblastima.

                                     

2. Djelatnost

Djelatnost Instituta obuhvata sveukupni naučni i stručni rad u ostvarivanju funkcije nosioca razvoja genetičkog inženjerstva i na njemu bazirane biotehnologije u BiH, a naročito:

  • kreativno učešće u programiranju dugoročnih projekcija razvoja biotehnologije na bazi genetičkog inženjerstva u BiH,
  • saradnja sa odgovarajućim institucijama u oblasti genetičke konsultacije, medicinske dijagnostike, forenzičke i medikolegalne prakse,
  • edukacija kadrova za praćenje razvoja i transfer genetičkog inženjerstva i biotehnologije, u bosanskohercegovačkim i međunarodnim razmjerima,
  • kreiranje i realizacija kontrole GMO i sistema biosigurnosti,
  • koordiniranje naučno-istraživačkih i stručnih aktivnosti u stvaranju uvjeta za realizaciju prioritetnih pravaca razvoja genetičkog inženjerstva i biotehnologije u BiH,
  • analize i ekspertske studije u sistemu kontrole kvaliteta životne i radne sredine, životnih namirnica, lijekova, higijenskih, kozmetičkih, zaštitnih i drugih sredstava,
  • koordinacija organizacionog i funkcionalnog povezivanja i saradnje sa kompetentnim inostranim institucijama u kreiranju istraživačkih programa i ostvarivanju istraživačke i edukativne funkcije,
  • edukacija kadrova za genetičko-inženjerska i molekularno-genetička istraživanja,
  • drugi komplementarni oblici naučnog i stručnog rada prema sopstvenim programima, po ugovoru ili nalogu osnivača.
  • obavljanje odgovarajućih istraživačkih, edukacijskih i ekspertnih usluga pravnim i fizičkim licima u oblasti molekularne genetike, genetičkog inženjerstva i biotehnologije te biosigurnosti,
  • fundamentalna istraživanja u oblasti genskog DNK, hromosomskog i genomskog inženjerstva,
  • fundamentalna istraživanja u početnim fazama razvoja, projektovanja i transfera biotehnologije na bazi genetičkog inženjerstva,
  • realizacija strateških segmenata Programa naučno-tehnološkog razvoja BiH u oblasti genetičkog inženjerstva i biotehnologije za potrebe proizvodnje hrane, medicine i farmacije, šumarstva i hortikulture, zaštite životne sredine i srodnih područja,
  • izdavanje naučnih i stručnih publikacija, i
                                     

3. Upravna struktura

Pored direktora, upravljačko-stručnu strukturu INGEB-a su činili Naučno vijeće, Upravni odbor i Nadzorni odbor. Uspostavljanjem integrisanog Univerziteta u Sarajevu, odgovarajuće nadležnosti su prenesene na kompetentne organe UNSA, uz autonomno djelovanje Vijeća Instituta.

                                     

4. Organizacione jedinice – laboratorije

  • Laboratorija za citogenetiku i genotoksikologiju
  • Laboratorija za molekularnu genetiku prirodnih resursa
  • Laboratorija za humanu genetiku
  • Laboratorija za bioinformatiku i biostatistiku
  • Laboratorija za GMO i biosigurnost hrane
  • Laboratorija za forenzičku genetiku
                                     

5. Naučni i stručni saradnici

  • Mr. Gabrijela Radosavljević, stručna saradnica
  • Dr. Jasmina Čakar, naučna saradnica, šefica Laboratorija za forenzičku genetiku
  • Mr. Maida Hadžić, stručna saradnica
  • Mirela Džehverović, viša laborantica
  • Prof. dr. Naris Pojskić, naučni savjetnik, Laboratorija za bioinformatiku i biostatistiku
  • Prof. dr. Kasim Bajrović, naučni savjetnik
  • Dr. Anja Haverić, naučna saradnica
  • Dr. Amra Kazić, stručna savjetnica
  • Dr. Naida Lojo-Kadrić, naučna saradnica
  • Mr. Jasmin Ramić, viši stručni saradnik
  • Dr. Belma Kalamujić, naučna saradnica, šefica Laboratorija za molekularnu genetiku prirodnih resursa
  • Doc. dr. Sanin Haverić, viši naučni saradnik, šef Laboratorija za citogenetiku i genotoksikologiju
  • Doc. dr. Adaleta Durmić Pašić, viša naučna saradnica, šefica Laboratorija za GMO i biosigurnost hrane
  • Mr. Lejla Lasić, viša stručna saradnica
  • Doc. dr. Lejla Kapur Pojskić, viša naučna saradnica, šefica Laboratorija za humanu genetiku


                                     

6. Vanjski saradnici

  • Almir Medunjanin, Microsoft sistem administrator
  • Prof. dr. Rifat Hadžiselimović, naučni savjetnik
  • Dr. Lejla Kovačević, viša asistentica
  • Prof. dr. Damir Marjanović, naučni savjetnik
  • Prof. dr. Lada Lukić Bilela
                                     

7.1. Institucionalna saradnja Međuinstitucionalna saradnja u BiH

  • Fakultet zdravstvenih studija
  • Klinički centar Univerziteta u Sarajevu
  • Poljoprivredni fakultet
  • Univerzitet u Sarajevu
  • Akademija nauka i umjetnosti BiH
  • Šumarski fakultet
  • Veterinarski fakultet
  • Medicinski fakultet
  • Fakultet sporta i tjelesnog odgoja
  • Stomatološki fakultet
  • Prirodno-matematički fakultet
                                     

7.2. Institucionalna saradnja Vanuniverzitetske institucije

  • Federalni zavod za poljoprivredu Sarajevo
  • Federalni agromediteranski zavod Mostar
  • Udruženje genetičara u Bosni i Hercegovini
  • GENOFOND
  • JU Zavod za medicinu rada kantona Sarajevo
  • Opća bolnica "Dr. Abdulah Nakaš", Sarajevo
  • BIOSPELD
                                     

7.3. Institucionalna saradnja Međunarodna saradnja

  • Systématique et Évolution Université Paris-Sud, Orsay
  • Institut za molekularnu biologiju Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Zagreb,
  • Université d’Orléans, Faculté de Sciences, Département de Biologie, Orléans,
  • Fakultet za poljoprivredne nauke i hranu u Skoplju, Makedonija
  • Institut za oceanografiju i ribarstvo u Splitu
  • Fakultet za prirodne nauke i inženjerstvo Internacionalog Univerziteta u Sarajevu
  • Institut "Ruđer Bošković", Zagreb, Hrvatska
  • Nacionalni inštitut za biologijo v Ljubljani, Slovenija
  • TUBITAK, MRC – Research Institute for Genetic Engineering and Biotechnology, Gebze,
  • International Center for Genetic Engineering and Biotechnology Trst
                                     

8. Izdavačka djelatnost

  • Pojskić L., Ur. 2014: Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Kapur-Pojskić L., Oruč L., Kurtović-Kozarić A., Pojskić N. 2013: Uvod u psihijatrijsku genetiku. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Marjanović D., Dobrača I. i Drobnič K. 2005: Prikupljanje, prezervacija i transport uzoraka za DNK analizu. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Hadžiselimović R., Pojskić N. 2005: Uvod u humanu imunogenetiku. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Sofradžija A., Muzaferović Š. 2007: Biodiverzitet sisara Bosne i Hercegovine – Katalog. INGEB, Sarajevo, Bosna I Hercegovina.
  • Ibrulj S., Haverić S. i Haverić A. 2008: Citogenetičke metode-Primjena u medicini. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Bajrović K., Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R. 2005: Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Hadžiselimović, R. et al., Ur. 2008: "Jubilej INGEB 20", Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju Univerziteta u Sarajevu: Molekularna forenzična genetika. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
  • Hadžiselimović R. 2005: Bioantropologija – biodiverzitet recentnog čovjeka. INGEB, Sarajevo, Bosna i Hercegovina.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →